مقابله با حریق در برج ها

۱- مقابله با حریق در برج ها

مقابله با حریق در برج ها امروزه یکی از عوامل مهم در کاهش خسارات می باشد که در این مقاله به جزئیات آن پرداخته شده است .

افزایش جمعیت و شیوه امروزی زندگی در شهرهای بزرگ از جمله کلان شهرهایی همانند تهران، شهر را به توسعه عمودی و شهروندان را به زندگی در ساختمان های بلندمرتبه سوق داده است؛ از طرفی وقوع حوادث و سوانح اعم از طبیعی و انسان ساخت جزء اجتناب ناپذیر زندگی بشری هستند. از این رو مقابله با حریق در برج ها امری مهم می باشد.

بدون تردید حفظ جان افراد در این نوع ساختمان ها از اهمیت و درعین حال دشواری فراوانی برخوردار بوده که می تواند به علت دسترسی بسیار سخت به طبقات بالایی و دشواری انجام عملیات امداد و نجات باشد. لذا، به منظور رعایت ضوابط ایمنی و سهولت انجام عملیات امداد و نجات در این قبیل ساختمان ها، توجه ویژه ای لازم است.

همچنین، برای طراحی و اجرای ساختمان های بلندمرتبه، ضوابط و قوانینی مانندمبحث سوم مقررات ملی ساختمان در این زمینه مطالبی را ارائه کرده اند که پیمانکاران امر ساخت و ساز باید آن را ملاک عمل خود در امر طراحی و اجرا قرار دهند و دستگاه های نظارتی در امر ساخت وساز، از قبیل شهرداری ها و سازمان نظام مهندسی ساختمان،جدی تر و با اهتمام بیش تر فعالیت کنترل و نظارت بر نقشه های طراحی و نظارت در امر اجرای این نوع ساختمان ها را انجام دهند تا مقابله با حریق در برج ها با شیوه ی درست انجام پذیرد.

با این وجود، علاوه بر مسائل طراحی و اجرای ساختمان های بلندمرتبه که به نوبه ی خود دشوار بوده و نیاز به دقت بالا دارد، امداد و نجات در شرایط اضطراری این قبیل ساختمان هانیز مسائل مربوط به آنها را بیش از پیش دشوار می نماید.

در این جستار تلاش شده است که در ابتدا راهبرد های امدادرسانی در ساختمان های بلندمرتبه که شامل تخلیه کامل ساختمان، تخلیه بخش به بخش، حفاظت افراد در محل و تخلیه افراد با تأخیر است معرفی شوند. باید توجه داشت که این راهبردها علاوه برزمان حریق قابل استفاده در سایر شرایط اضطراری ازجمله وقوع حملات تروریستی، زلزله و… هستند.

 

۲-۱- راهبردهای امدادرسانی در ساختمان های بلندمرتبه

یکی از اجرای مهم در مقابله با حریق در برج ها طراحی اجزای مختلف سیستم امدادرسانی اولین گام به سوی دستیابی به سطح قابل قبول ایمنی در ساختمان های بلندمرتبه است. مرور راهبردها در حقیقت نقشی کلیدی در طراحی سیستم ایمنی بازی می کنند. امدادرسانی مؤثر ترکیبی از سرعت مناسب و حجم مناسب عملیات است.

به طورکلی راهبردهای نجات افراد در ساختمان را می توان به چهار دسته کلی تقسیم کرد:

۱- تخلیه کامل
۲- تخلیه بخش به بخش ساختمان
۳- حفاظت افراد در محل
۴- تخلیه افراد با تأخیر

به کارگیری راهبردهای مختلف و یا ترکیبی از این راهبردها کاملاً به مشخصات ساختمان امکانات نجات موجود، نحوه تقسیم بندی ساختمان و…، تعداد و نوع افراد متقاضی نجات و خصوصیات ایشان بیمار بودن یا ناتوانی افراد و… و نهایتاً تعداد پرسنل قابل استفاده درعملیات امداد و نجات بستگی دارد و می تواند مقابله با حریق در برج ها را آسان تر نماید.

 

۳-۱- تخلیه کامل

یکی دیگر از روش های مقابله با حریق در برج ها تخلیه کامب می باشد. این راهبرد شامل تخلیه تمامی افراد حاضر در ساختمان به محل امن است. جمعیت بسیار زیادی که عمدتاً در ساختمان های بلندمرتبه حضور دارند می توانند موجب تراکم زیاد جمعیت در محل های فرار شود.

تعداد افرادی که در ساختمان حضور دارند کاملاً به کاربری ساختمان بستگی دارد. این راهبرد تخلیه عموماً توسط واحدهای امداد رسان صورت می پذیرد و یا اینکه ممکن است ناشی از واکنش غریزی افراد حاضر در ساختمان باشد که نهایتاً منجر به فرار تمامی افراد از ساختمان می شود.

در تحقیقاتی که توسط Wood در سال ۱۹۷۲ صورت گرفته است، در حدود ۹۵۰ آتش سوزی بررسی شده که نتیجه آن نشان می دهد که در ساختمان های بلند این رفتار می تواند تحت الشعاع ناامیدی ناشی از مسافت طولانی که باید توسط افراد طی شود، قرار گیرد.

در این روش تخلیه معمولاً شمار قابل توجهی از افراد باید از مناطقی که در آن ها دود و یا آتش وجود دارد عبور نمایند که این موضوع به نحو چشمگیری موجب افزایش ریسک تخلیه اضطراری می شود. همچنین تجمع افراد در مسیرهای اضطراری فرار می تواند زمان تخلیه را به میزان قابل توجهی افزایش دهد. علاوه بر این ترس ناشی از حادثه، در کنار ازدحام جمعیت به نوبه خود می تواند موجب بروز حوادث به مراتب بدتری شود.

 

۴-۱- تخلیه بخش به بخش

تخلیه بخش به بخش نیز یکی از راه های مقابله با حریق در برج ها می باشد. این امکان وجود دارد شرایطی در ساختمان حاکم شود که تخلیه کامل ساختمان در آن ها اجرایی نباشد. بسیاری از افراد به دلیل وحشتی که در آن ها به وجود آمده است ممکن است رفتار غیرعادی از خود نشان دهند و توجهی به این موضوع نداشته باشند که عجله بیش ازاندازه آن ها ممکن است زمان تخلیه کلی ساختمان را تا حد زیادی افزایش دهد.

راهبرد تخلیه بخش به بخش بر این اصل استوار است که افرادحاضر در نقاط بحرانی تر ساختمان مانند طبقه ای که آتش سوزی درآن رخ داده و یا طبقات مجاور آن، باید زودتر تخلیه شوند. هدف اصلیاین راهبرد آن است که صف ناشی از تخلیه افراد کوتاه تر شده و تجمع افراد در راه پله ها و محل های تخلیه اضطراری کاهش یابد.

در اصل،افرادی که در طبقات در معرض خطر حضور دارند باید تخلیه شوند اما سایرین که احتمال رخداد خطر برای ایشان کمتر است در جای خودباقی می مانند و تنها در شرایطی تخلیه می شوند که واقعاً ضروری است. از این رو مقابله با حریق در برج ها کم هزینه تر می شود.

میزان اثربخشی اتخاذ این نوع راهبرد به تأسیسات ایمنی در برابرآتش سوزی تعبیه شده در ساختمان، سطح آگاهی و آموزش افراد و همچنین به میزان امکانات ارتباطی موجود در ساختمان جهت ارتباط امدادگران و ساکنین ساختمان بستگی دارد.مثالی از این راهبرد تخلیه را می توان در آتش سوزی رخداده در سال ۲۰۰۳ در ساختمان پتروناس مشاهده کرد.

در این راهبرد، تنها حاضرین در سه طبقه از ساختمان تخلیه شدند که شامل طبق های که آتش سوزی در آن ر خداده و طبقات بالایی و پایینی آن بوده است. تمامی این افراداز محل حضور خود تخلیه و به طبقه پناه گیری که سه طبقه پایین تر تعبیه شده بود انتقال یافتند. راهبرد های مشابه در بسیاری از ساختمان های بلندمرتبه دنیا به کاربرده شده است که از آن جمله می توان به تخلیه بخشی از Prudential Tower در بوستون آمریکا اشاره کرد.

 

۵-۱- حفاظت افراد در محل
یکی دیگر از روش های مقابله با حریق در برج ها می باشد. راهبرد دیگر برای حفاظت در برابر آتش سوزی در ساختمان های بلندمرتبه، حفاظت از افراد در محل حضورشان است. در این روش افراد در جای خود باقی می مانند و شکاف ها و شیارهایی که ممکن است دود از آن نفوذ نماید را به طور کامل بسته و منتظر کمک باقی می مانند. این روش درگذشته به طور گسترده ای برای افرادی که توان نجات دادن خود را نداشتند به کاربرده می شد.
مطالعات موردی زیادی این روش را تأیید می کنند. مثال بارز آن آتش سوزی هتل MGM در لاسوگاس آمریکا است. در این حادثه که در ۲۱ نوامبر سال ۱۹۸۰ در گراند هتل MGM رخ داد، ۸۷ نفر در آتش سوزی جان خود را از دست دادند. علت اصلی مرگ عمده قربانیان این حادثه، استنشاق دود بوده است. این حادثه بدترین فاجعه در تاریخ نوادا و سومین حادثه بزرگ هتل در تاریخ آمریکا قلمداد می شود.
در زمان رخداد حادثه حدود پنج هزار نفر در این ساختمان ۲۳ طبقه حضور داشتند. شمار زیاد هلیکوپترهای ارسال شده از سوی ارتش و واحدهای امدادی محلی توانستند در حدود هزار نفر را از طریق بام ساختمان نجات دهند. نکته قابل توجه در اینحادثه آن است که باوجود وقوع آتش سوزی در رستوران طبقه دوم، بیشتر کشته شدگان حادثه در طبقات بالایی ساختمان بودند.
چرا که آتش در طبقه دوم که فاقد آبفشان بود رخ داد و دود حاصل از آن در هتل منتشر شد. کارشناسان، انتشار دود از طریق شفت آسانسور و راه پله ها و همچنین درزهای انقطاع ساختمان را عامل اصلی بالا بودن شمار کشته شدگان اعلام کردند. تنها یک نفر در این حادثه صرفاً به دلیل سوختگی جان خود را از دست داد.موضوع قابل تأمل در این حادثه آن است که در حدود ۵۰ درصد از کشته شدگان را افرادی تشکیل می دادند که تلاش کردند از مسیرهای فرار غیر ایمن استفاده کنند.
به بیان کارشناسان NFPA در صورتیکه افرادحاضر در این شرایط در محل خود باقی می ماندند و با بستن درزها مانع ورود دود به اتاق های خود می شدند، شمار کشته شدگان این حادثه به نحو چشمگیری کاهش می یافت براساس تحقیقاتی که توسط Proulx در سال ۲۰۰۶ صورت گرفته است حفاظت در محل در شرایط زیر بهترین راهبرد برای نجات افراد درساختمان های بلندمرتبه مسکونی شامل خوابگاه ها، هتل ها، آپارتمان های مسکونی و… تلقی می شود.
ساختمان ارتفاعی بیش از شش طبقه داشته باشد زیرا تخلیه ساختمان های بیشتر از شش طبقه در این شرایط سریع تر و آسان تر صورتمی پذیرد، ساختمان باید مسکونی و شامل محل های محصورشده باشد. همچنین امکانات لازم جهت حفاظت در محل در ساختمان موجود باشد. ساختمان باید از مواد غیرقابل اشتعال ساخته شده باشد.
یک سیستم هشدار دهی باید ساکنین را از وقوع آتش سوزی مطلع کند. یک سیستم ارتباطی صوتی باید به منظور اطلاع ساکنین از وضعیت آتش سوزی و توصیه های موردنیاز ایشان موجود باشد. باید توجه داشت که مؤثر بودن این راهبرد به نحو چشمگیری به عملکردسیستم ارتباطی میان ساکنین ساختمان و امدادگران بستگی دارد.
۶-۱- تخلیه افراد با تأخیر
این امکان وجود دارد که استفاده از مسیرهای خروج اضطراری و راه پله های فرار ایمن، برای بسیاری از افراد دشوار و یا در برخی موارد غیرممکن باشد. تخلیه افراد
با تأخیر در شرایطی صورت می پذیرد که افراد در محل امن موقتی همچون طبقه پناه گیری تجمع نموده و در انتظار رسیدن امدادگران برای خارج شدن از ساختمان هستند. این راهبرد عمدتاً برای نجات افراد با معلولیت های موقتی یا دائمی استفاده میشود. این افراد معمولاً توان فرار را نداشته و برای رسیدن به محل کاملاً امن نیازمند کمک سایر افراد و امدادگران هستند.
در ساختمان های بلندمرتبه ای که افراد ناتوان بیشتری حضور دارند تخلیه افراد با تأخیر می تواند راهبرد مؤثری قلمداد شود. شمار زیادی از عملیات اجرای این نوع تخلیه در ساختمان های مختلف گزارش شده است که این امر باعث افزایش زمان مقابله با حریق در برج ها می شود.
همچنین در هنگ کنگ زمینه های قانونی تعبیه پناه گیری به منظور حفظ جان افراد زخمی و ناتوان فراهم شده است. علاوه بر این، مجمع قانون گذاری سوئد نیز این نوع از تخلیه ساختمان و تعبیه طبقات پناه گیری را برای ساختمان های خاص اجباری کرده است.

۷-۱- گریز از آتش در ساختمان ها

یکی دیگر از راه های مقابله با حریق در برج ها می باشد که در ساختمان های با ارتفاع کم، تخلیه به بیرون ساختمان به راحتی امکان پذیر بوده و معمولاً می توان تخلیه کامل در یک زمان را به سرعت انجام داد. انجام عملیات نجات از خارج ساختمان به راحتی قابل انجام بوده و همچنین ریسک سقوط افراد نیز پایین است. مقابله با آتش از بیرون ساختمان نیز به سادگی امکان پذیر بوده و حفاظت محدودی برای مسیرهای خروجی موردنیاز است.
در ساختمان های با ارتفاع متوسط، تخلیه ساختمان تا حدود بسیار زیادی به راه پله ها بستگی دارد و همچنین انجام عملیات نجات و مقابله با آتش از بیرون ساختمان دشوارتر است اما به کارگیری نردبان های آتش نشانی برای عملیات امداد به طبقات بالایی ساختمان نیز امکان پذیر است. در ساختمان های بلندمرتبه، اقدام به عملیات نجات برای طبقات بالایی ساختمان، از بیرون ساختمان معمولاً امکان پذیر نیست. ریسک های ناشی از ارتفاع زیاد در این گونه عملیات وجود داشته و مقابله با آتش از درون ساختمان عموماً دشوار است. در این موارد، تعبیه امکانات با مقاومت بالا در برابر آتش توصیه می شود.
در مدیریت حوادث، به خصوص آتش سوزی ساختمان های بلندمرتبه،معمولاً استراتژی عملیات امداد و نجات شامل محدود نگاه داشتنآتش به کارگیری آبفشان ها و جداسازی بخش های مختلف ساختمان در برابر آتش، محدود نگاه داشتن دود جداسازی بخش های مختلف در برابر دود و کنترل دود جلوگیری از ریزش بخش های مختلف با استفاده از مصالح مقاوم در برابر حریق، تخلیه اعلام هشدار، تخلیهاز طریق راه پله و سایر روش های تخلیه ساختمان و نهایتاً خاموش کردن آتش است.
۸-۱- طراحی و مسائل مرتبط با رفتار افراد بر اساس نوع کاربری ساختمان
کاربری ساختمان یکی از کلیدی ترین جنبه های مرتبط با رفتار افراد در تخلیه ساختمان در هر دو حالت تخلیه عمودی و افقی است. دراین خصوص، سه دسته کلی کاربری را به شرح زیر می توان برشمرد:
۱- کاربری اداری
۲- کاربری مسکونی به عنوان مثال آپارتمان های مسکونی، هتل ها و …
۳- کاربری درمانی
کاربری ساختمان، شمار زیادی از عوامل مرتبط با عملکرد تخلیه در شرایط اضطراری را تحت تأثیر خود قرار می دهد. به عنوان مثال،حجم افرادی که باید تخلیه شوند تا حدود زیادی به کاربری ساختمان بستگی دارد. همچنین مشخصات رفتاری افراد، توانایی های ایشان و میزان آموزش دیدگی شان نیز وابستگی زیادی به نوع کاربری ساختمان دارد. ازاین رو، مطالعه مشخصات انواع مختلف ساختمان هایبلندمرتبه و نحوه تخلیه آن ها بدون در نظر گرفتن کاربری ساختمان و افرادی که باید از ساختمان تخلیه شوند، امکان پذیر نیست.
۱-۸-۱- ساختمان های اداری
از دید طراحی، پلان ساختمان های اداری به نحوی طرح میشود که فضاها عمدتاً باز هستند و بنابراین محدود نگه داشتن آتش دریک محدوده معمولاً امکان پذیر نیست. البته نحوه قرارگیری افراد دراین قبیل ساختمان ها به گونه ای است که تخلیه اضطراری را آسان ترمی سازد. همچنین افراد به دلیل آموزش هایی که عمدتاً از قبل به
آن ها داده شده، برای تخلیه در مواقع اضطراری و ترک ساختمان آماده تر هستند.
علاوه بر این افراد در ساختمان های اداری هوشیارتر بوده و معمولاً تنها مسئولیت فرار خود را به عهده دارند. ساکنین و کارمندان این قبیل ساختمان ها، اغلب با فضای ساختمان و راه های خروج آشنایی دارند. همچنین در ساختمان های اداری، معمولاً سیستم های مقابله با حریق به نحو مناسبی تعبیه شده و شامل پیام های صوتی و هشدارهای آتش سوزی است.
۲-۸-۱- ساختمان های مسکونی
این ساختمان ها عمدتاً ازنظر طراحی و همچنین نوع افرادی که در آن ها حضور دارند کاملاً با ساختمان های اداری متفاوت هستند. در حقیقت ساکنین این نوع ساختمان ها ممکن است در خواب بوده، لباس های مناسب جهت حضور در فضاهای عمومی برای تخلیه را بر تن نداشته باشند و یا به هر دلیل در آن زمان آماده تخلیه
محل نباشند و این موضوع تأخیر زیادی را برای آغاز عملیات فرار و تخلیه به ایشان تحمیل کند.
بنابراین، در این نوع از ساختمان ها عمدتاً زمان پیش از تخلیه، زمان قابل توجهی را به خود اختصاص می دهد. افراد ساکن در ساختمان های مسکونی غالباً آشنایی کامل با راه پله ها و راه های اضطراری خروج از ساختمان دارند و به سرعت می توانند راه فرار را بیابند. درحالی که افراد ساکن در هتل ها معمولاً به دلیل سکونت کوتاه مدت با محل خود نا آشنا بوده و در شرایط وقوع حریق با دشواری های زیادی در یافتن راه فرار روبرو می شوند.
۳-۸-۱- مراکز درمانی
به صورت کلی جمعیت ساکن در این فضاها مشخصات خاصخود را دارند. به عنوان مثال، دچار ناتوانی های موقت یا دائمیهستند. این مراکز با وجود اینکه کارکنان بیشتری داشته ومی توانند در عملیات تخلیه ایفای نقش نمایند، اما با تعدادبسیار زیاد افرادی مواجه هستند که خود به تنهایی قادر به خروج و فرار از ساختمان نیستند. ویژگی ذاتی تخلیه ساختمان های بلندمرتبه یعنی مسافت عمودی زیادی که باید توسط افراد طی شود، اهمیت پیش بینی یک استراتژی تخلیه برای این نوع از افراد را ضروری می سازد.
بسیاری از مشکلات باید در استراتژی های تخلیه مربوط به این نوع ازساختمان ها دیده شود. از آن جمله می توان به خستگی افراد، یافتن راه خروج اضطراری و مشکل در استفاده از راه پله ها و آسانسورها اشاره کرد. این گونه مشکلات در مورد افراد دارای اختلالات، عمدتاً با شدتی چند برابری خود را نشان می دهند؛ بنابراین سطح آموزش پرسنل در عملکرد تخلیه در این نوع از ساختمان ها نقشی کلیدی به خود میگیرد.
توجهکارشناسان شرکت فنی و مهندسی #آبادگستر_تاسیسات_ایرانیان (مشاور، ناظر و مجری مورد تائید سازمان آتش نشانی) با شمار تماس ۹۸۲۱۹۵۱۱۹۹۷۰+ داخلی ۱۰۵ یا ۱۲۵ همواره آماده پاسخگوئی به سوالات شما همراهان عزیز بویژه در زمینه مقابله با حریق در برج ها هستند. همچنین شما می‌توانید با ارائه نظرات سازنده خود در بخش نظرات و یا از طریق ارسال به آدرس پست الکترونیکی info@atapars.com ما را در جهت ارتقاء سطح علمی مطالب یاری فرمائید. استفاده از این مطلب با ذکر نام شرکت فنی و مهندسی #آبادگستر_تاسیسات_ایرانیان و یا آدرس سایت www.atapars.cm بلامانع است.
Loading
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars
Loading...
    نام نویسنده:
    سید علی موسوی زاویه
    تاریخ انتشار:
    ۳۰ تیر ۱۳۹۸
بازگشت